Warning: session_start(): Cannot send session cookie - headers already sent by (output started at /index.php:2) in /wp-content/plugins/dawca/dawca.php on line 271

Warning: session_start(): Cannot send session cache limiter - headers already sent (output started at /index.php:2) in /wp-content/plugins/dawca/dawca.php on line 271
Częste pytania – Dawca.pl

Częste pytania

Dział “Warto wiedzieć” został podzielony na trzy części: dawstwo narządów, honorowe krwiodawstwo oraz dawstwo szpiku kostnego. Jeżeli w poniższym spisie pytań nie znajduje się odpowiedź na nurtujące Państwa problemy medyczne, to prosimy o kontakt (https://www.dawca.pl/o-inicjatywie/kontakt) Poniższe lista pytań jest na bieżąco aktualizowana o nowe zagadnienia.

Dawstwo narządów:

  1. W jaki sposób lekarze rozpoznają śmierć pnia mózgu – stan całkowicie potwierdzający śmierć, pozwalający pobrać narządy?
    • Badanie to obejmuje 2-krotne wykonanie przez anestezjologa w odstępach 3-godzinnych następujących badań potwierdzających: nieobecność odruchów pniowych, bezdech. Badanie odruchów pniowych wykazuje: brak reakcji źrenic na światło, brak odruchu rogówkowego, brak spontanicznych ruchów gałek ocznych, brak ruchów gałek ocznych przy próbie kalorycznej, brak jakichkolwiek reakcji ruchowych na bodziec bólowy, brak odruchów wymiotnych i kaszlowych oraz brak odruchu oczno-mózgowego. Stan ten nie jest śpiączką, z której można się obudzić. Śmierć pnia mózgu jest całkowicie nieodwracalna!
  2. Czy będąc osobą niepełnoletnią mogę podpisać oświadczenie woli?
    • Zgodnie z polskim prawem, aby móc o sobie decydować należy ukończyć 18 rok życia. Do tego czasu decyzję podejmowane są przez rodziców lub opiekunów prawnych.
  3. Jakie kryteria wiekowe musi spełnić potencjalny dawca narządów?
    • Narządy pobiera się od osób od 7 dnia życia do max 70 roku życia , głównym czynnikiem kwalifikującym do zostania dawcą narządów jest ich stan biologiczny i brak rozległej miażdżycy. W przypadku dzieci decyzja podejmowana jest przez rodziców lub opiekunów prawnych.
  4. W jakim celu podpisuje się oświadczenie woli?
    • Oświadczenie woli nie ma żadnej mocy prawnej. Jest to wyłącznie druk informacyjny, głównie dla rodziny, aby wiedziała ona jakie jest stanowisko zmarłego odnośnie pobrania narządów. Należy je nosić przy sobie, najlepiej w portfelu razem z dowodem osobistym – nie trzeba go nigdzie wysyłać (!). Pomocne jest również podczas rozmowy lekarza z rodziną, która nie podejmuje decyzji za zmarłego, a ma na uwadze jego wole. Wypełniając oświadczenie woli należy pamiętać o rozmowie z bliskimi na temat pobrania narządów po śmierci.
  5. Czy oświadczenie woli dotyczy również zostania dawcą narządów za życia?
    • Nie, podpisanie takiego druku to tylko i wyłącznie informacja o pośmiertnym dawstwie organów.
  6. Czy istnieje w Polsce rejestr żywych dawców organów?
    • Zgodnie z polskim ustawodawstwem każdy po śmierci może być dawcą narządów, więc nie istnieje potrzeba rejestru żywych dawców.
  7. Czy pośmiertne pobranie narządów oszpeci moje ciało?
    • Narządy i tkanki są pobierane zgodnie ze sztuką chirurgii, więc wystawienie ciała w otwartej trumnie jest jak najbardziej możliwe. Poza tym w przypadku pobierania rogówek istnieje obowiązek umieszczenia w miejscu pobranego narządu protezy, dzięki czemu ciało nie jest zniekształcone.
  8. Czy tatuaż nieskończoności jest równoznaczny z oświadczeniem woli?
    • Niestety nie są to elementy równoznaczne, a powodów jest kilka, w tym m.in.: zbyt mała świadomość lekarzy odnośnie znaku nieskończoności. Taki tatuaż jest to bardziej traktowany jako popieranie idei transplantologii niż  jako zgoda na pośmiertne oddanie narządów. Bardziej odpowiednią formą jest spisane oświadczenie, na którym znajduje się imię, nazwisko, nr PESEL oraz własnoręczny podpis.
  9. Czy można podpisać oświadczenie woli z zaznaczeniem, że zgadzam się na oddanie tylko wybranych narządów?
    • W Polsce istnieje możliwość prawnego spisania oświadczenia dotyczącego chęci oddania tylko określonych narządów. Należy je spisać własnoręcznie i złożyć pod nim własny podpis. Ewentualnie wyrażenie swojej woli może przebiegać również w obecności 2 świadków i lekarza w momencie przyjęcia do szpitala lub dowolnym momencie podczas hospitalizacji.
  10. Czy przebyte/trwające wirusowe zapalenie wątroby typu B/C dyskwalifikuje mnie z bycia dawcą narządów?
    • Niestety tak. Wynika to z tego, iż wirus może przebywać w organizmie również w fazie latencji (uśpienia) i doprowadzić do infekcji u potencjalnego biorcy, który po przeszczepie musi przyjmować leki osłabiające jego odporność. Dodatkowo wirus ten ma potencjał onkogenny (może wywoływać nowotwory), co jest kolejnym zagrożeniem dla potencjalnego biorcy. Zakażenie HBV/HCV dyskwalifikuje również z bycia dawcą krwi i szpiku.
  11. Czy osoba niepełnosprawna może zostać dawcą narządów?
    • To zależy, ponieważ o fakcie pobrania narządów od potencjalnego dawcy decyduje ich stan biologiczny oraz brak współistniejącej rozległej miażdżycy. Pozostałe czynniki odgrywają mniejszą rolę w powyższym procesie.
  12. Czy długotrwałe przyjmowanie leków na depresję jest przeciwwskazaniem do zostania dawcą narządów?
    • Długotrwałe przyjmowanie leków antydepresyjnych nie pozostaje bez wpływu na ludzki organizm, tak więc przyjmowanie ich może zdyskwalifikować dawcę.
  13. Jestem w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej i chciałbym zapytać jak w Polsce wygląda możliwość sprzedaży swoich organów?
    • Zgodnie z ustawą z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów w naszym kraju obowiązuje całkowity (!) zakaz handlu ludzkimi narządami. Karalne jest również rozpowszechnianie ogłoszeń o „odpłatnym zbyciu, nabyciu lub o pośredniczeniu w odpłatnym zbyciu lub nabyciu komórki, tkanki lub narządu w celu ich przeszczepienia”, co grozi pozbawieniem wolności do roku. Takiej samej karze podlegają również osoby, które „bez wymaganego pozwolenia, prowadzą działalność przewidzianą przepisami ustawy dla banku tkanek i komórek”.  Pozbawienie wolności do lat 3 grozi osobie która „bez wymaganego pozwolenia, pobiera komórkę, tkankę lub narząd w celu ich przeszczepienia albo je przeszczepia” oraz „bez wymaganej zgody wywozi z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub wwozi na to terytorium komórkę, tkankę lub narząd”.
  14. Czy chorując na astmę oskrzelową mogę być dawcą organów?
    • Powyższa choroba jest przeciwwskazaniem do zostania potencjalnym dawcą płuc, ale w przypadku pozostałych narządów nie ma takich przeszkód. Czynna/leczona astma oskrzelowa dyskwalifikuje natomiast z bycia dawcą krwi i szpiku.
  15. Czy osoby, które chorowały na nowotwór mogą zostać dawcą narządów, krwi i szpiku?
    • Występowanie nowotworu złośliwego w przeszłości dyskwalifikuje z bycia dawcą narządów, krwi i szpiku kostnego.
  16. Po swojej śmierci chciałbym oddać swoje ciało do celów naukowych. W jaki sposób mam to zrobić?
    • Aby oddać ciało do celów naukowych należy spisać odpowiedni akt przekazania zwłok. Tutaj np strona http://donacja.sum.edu.pl/o_donacji.html mówiąca o donacji zwłok do badań naukowych.
  17. Czy choroby autoimmunologiczne są przeszkodą do zostania potencjalnym dawcą narządów?
    • Choroby autoimmunologiczne są przeciwwskazaniem do zostania dawcą organów. Jest to spowodowane tym, iż w czasie ich trwania toczy się proces zapalny (aktywny/przewlekły), który w znaczny sposób uszkadza i zaburza funkcję narządów wewnętrznych oraz szpiku kostnego.
  18. Czy chorując na padaczkę i przyjmując leki można zostać dawcą narządów, szpiku lub krwi?
    • Podczas przyjmowania leków oddawanie krwi jest wykluczone. Jeżeli proces leczenia jest regularny i w ciągu roku nie występują napady można zostać zakwalifikowanym jako dawca szpiku kostnego. Padaczka nie wpływa na pośmiertne pobranie narządów, ponieważ decyduje o tym głównie ich stan biologiczny.
  19. Czy stosując dietę wegetariańską/wegańską mogę zostać dawcą narządów, szpiku lub krwi?
    • Jeżeli dieta w pełni pokrywa zapotrzebowanie organizmu na wszelkie składniki pokarmowe, a przede wszystkim aminokwasy egzogenne, żelazo, witaminę B12 i kwas foliowy, to nie ma żadnych przeciwwskazań do zostania dawcą narządów szpiku lub krwi.
  20. Czy osoba lecząca się psychiatrycznie lub po przebytej chorobie psychicznej może zostać dawcą narządów?
    • Osoby chore psychicznie nie mogące w pełni świadomie wyrazić swojej wolinie mogą być dawcami za życia.  Jeżeli istnieje podejrzenie, że śmierć wystąpiła w wyniku choroby także dawca jest dyskwalifikowany.
  21. Noszę przy sobie podpisane oświadczenie woli i aktualnie przebywam za granicą. Co się dzieje w przypadku mojej śmierci, czy narządy są transportowane do Polski, czy trafiają do biorcy w miejscu mojego pobytu?
    • Gdy do śmierci dochodzi poza granicami kraju, zmarły jest traktowany zgodnie z tamtejszym ustawodawstwem. Posiadanie oświadczenia woli w takim przypadku nie musi być jednoznaczne z pobraniem narządów, ponieważ każdy kraj ma inne normy prawne w związku z tą procedurą. Pobrane narządy mogą być przeszczepione w granicach danego kraju lub przetransportowane poza jego obszar.
  22. Czy osoba przyjmująca leki immunosupresyjne może zostać dawcą narządów?
    • Będąc leczonym immunosupresyjnie nie można być dawcą narządów.

Honorowe krwiodawstwo:

  1. Jakie warunki należy spełnić, aby zostać dawcą krwi?
    • Podstawową kwestią jest aktualny stan zdrowia, wiek (18-65 lat) oraz waga (powyżej 50 kg).
  2. Czy leczona, ustabilizowana niedoczynność tarczycy jest przeciwwskazaniem do zostania dawcą krwi?
    • Tak, przyjmowanie na stałe leków (hormonów tarczycy) jest przeciwwskazaniem do zostania honorowym dawcą krwi.
  3. Czy Zespół Gilberta jest przeciwwskazaniem do oddawania krwi?
    • Zespół Gilberta jest przeciwwskazaniem do bycia dawcą krwi.
  4. Po jakim czasie od palenia marihuany można oddawać krew? Czy ponosi się jakieś konsekwencje jeżeli w badaniach poprzedzających jej oddanie zostaną wykryte narkotyki?
    • Osoby nadużywające leków i środków psychoaktywnych są na stałe dyskwalifikowane z bycia dawca krwi.
  5. Czy chorując na łuszczycę mogę zostać dawcą krwi?
    • Łuszczyca oraz inne trwające lub nawracające choroby skóry są stałym przeciwwskazaniem do oddawania krwi i jej pochodnych. Jest to związane z wpływem leków, które mogą w pośredni lub bezpośredni sposób wpływać na produkcję krwinek przez szpik.
  6. Czy długotrwała alergia i regularne zażywanie leków antyalergicznych wraz z odczulaniem są przeciwwskazaniem do oddawania krwi?
    • Odczulanie i zażywanie powyższych leków czasowo dyskwalifikuje z bycia krwiodawcą, a stałe przyjmowanie preparatów odczulających może być całkowitą przeszkodą do zostania dawcą krwi.

Dawstwo szpiku kostnego:

  1. Czy mogę zadecydować w jaki sposób odbędzie się pobieranie szpiku kostnego z mojego ciała?
    • Pobieranie krwiotwórczych komórek macierzystych, czyli szpiku, może odbyć się w dwojaki sposób. Poprzez aferezę, czyli wyłapywaniu komórek krwiotwórczych z krwi obwodowej po podaniu odpowiednich czynników wzrostu lub poprzez nakłucie talerza kości biodrowej podczas narkozy. Metoda pobrania szpiku zależy od decyzji dawcy.
  2. Czy leczona, ustabilizowana niedoczynność tarczycy jest przeciwwskazaniem do zostania dawcą szpiku?
    • Przyjmowanie jakichkolwiek leków hormonalnych wymaga konsultacji z lekarzem Poradni Przeszczepowej.
  3. Czy przebyte zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które przekształciło się w zapalenie mózgu dyskwalifikuje mnie jako potencjalnego dawcę szpiku kostnego?
    • Przebyta i wyleczona choroba zakaźna nie dyskwalifikuje z bycia dawcą szpiku.
  4. Czy bycie zdrowym nosicielem pojedynczej mutacji genu CFTR wyklucza z bycia dawcą szpiku?
    • Nie jest to przeciwwskazanie do bycia dawcą szpiku. Uszkodzony gen owszem zostanie przekazany, ale będzie on jedynie krążył we krwi, jako krwinki białe i nie dostanie się do innej tkanki biorcy.
  5. Czy osoba nieubezpieczona może zostać dawcą szpiku kostnego?
    • Procedura pobierania szpiku jest świadczeniem zdrowotnym w którego skład wchodzi hospitalizacja, więc osoby nieubezpieczone (do chwili uzyskania ubezpieczenia) nie mogą zostać dawcą.
  6. Czy Centralny Rejestr Niespokrewnionych Dawców Szpiku i Krwi Pępowinowej zbiera dane dawców i biorców z całego świata, czy tylko z Polski?
    • Rejestry dawców szpiku kontaktują się między sobą w zakresie całego świata, tak więc jeżeli np. biorca jest z Polski , to dawcę szpiku może mieć z USA.
  7. Więcej informacji na temat dawstwa szpiku kostnego znajduje się na stronie: