Auto-, allo-, syn- , czyli słów kilka o przeszczepach szpiku.

 

Czym jest szpik kostny i jak jest jego funkcja?

Jest to jedna z najbardziej aktywnych tkanek naszego organizmu. Jej głównym zadaniem jest produkcja wszystkich elementów morfotycznych krwi, od erytrocytów po krwinki białe.

Z tego krótkiego opisu można wywnioskować, że rola szpiku jest niezmiernie istotna. Ale co się dzieje gdy jego funkcja zostanie zaburzona (np. w wyniku białaczki)?

Zasadniczo szpik kostny można „naprawić” poprzez przeszczep jego komórek.

Może się to odbyć na kilka sposobów, poprzez autoprzeszczep, przeszczep allogeniczny i syngeniczny.

Ale co to znaczy?

Autoprzeszczep, jest to podanie własnych komórek szpiku. Alloprzeszczep jest podaniem choremu komórek krwiotwórczych zgodnych antygenowo pobranych od innej osoby, najczęściej rodzeństwa, jednak nierzadko się zdarza, że są to komórki pobrane od obcej osoby. Wyjątkowym przypadkiem przeszczepu allogenicznego jest przeszczep syngeniczny, czyli przeszczepienie szpiku od bliźniaka jednojajowego.

Wydawałoby się, że pierwsza i ostatnia metoda jest najbardziej korzystna. Jednak nie jest to takie oczywiste.

Ważnym aspektem przeszczepiania komórek macierzystych szpiku od dawcy rodzinnego (nie będącego bliźniakiem jednojajowym) lub niespokrewnionego  jest tzw. GvLE, czyli Graft versus Leukemia Effect (Reakcja Przeszczep Przeciwko Białaczce), która jest komponentą tzw. GvHD (Grafr versus Host Disease, Choroba Przeszczep Przeciwko Gospodarzowi). Dzięki reakcji GvLE przeszczepiony szpik niszczy resztki komórek białaczkowych, które pozostały po chemioterapii, której celem było zniszczenie szpiku biorcy.

Po pobraniu szpiku od bliźniaka lub gdy biorca jest jednocześnie dawcą, reakcja taka praktycznie nie występuje.

Drugim biegunem sytuacji po przeszczepie szpikuj est już wcześniej wspominana reakcja GvHD. Jest to niestety niepożądany wynik podania choremu obcych komórek krwiotwórczych i mimo bardzo pieczołowitego dobierania jak najbardziej zgodnego dawcy występuje ona zawsze, z różnym nasileniem.

Najłagodniejszą formą choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi jest tzw. zespół suchego oka, a najpoważniejszych zaatakowanie organizmu biorcy przez komórki odpornościowe wytworzone przez przeszczepiony szpik. W wyniku tak gwałtownej reakcji niestety bardzo często nie udaje się uratować życia biorcy.

I tak samo, gdy dokonamy autoprzeszczepu lub przeszczepu syngenicznego nie dojdzie do takiej kolei zdarzeń.

Fakt jakie komórki zostaną pobranie do przeszczepu i od kogo są uwarunkowane wieloma czynnikami, między innymi typem choroby jaka występuje u pacjenta.

Autor: Dorota Cemborowska (Dawca.pl)